عقلانیت_سیاسی راهنمای سیاست خارجی ایران در دوران ترامپ

عقلانیت_سیاسی راهنمای سیاست خارجی ایران در دوران ترامپ

🔸طبق قانون «بازبینی توافق هسته­ ای با ایران» که در ماه می سال ۲۰۱۵ در امریکا تصویب شده است، رئیس جمهور بایستی هر سه ماه یک بار، پایبندی ایران به شرایط توافق را تأیید کند. در دو دوره گذشته، این تأییدیه در دولت ترامپ انجام شد و رئیس جمهور برخلاف میل باطنی، توافق را مورد تأیید قرار داد. اما در سومین دوره گزارش که امروز ۱۳ اکتبر بود، از تایید برجام خودداری کرد. فارغ از عکس العمل های که از طرف آلمان، فرانسه، انگلیس و مسئول سیاست خارجی اتحادیه اروپا و آقای دکتر روحانی نشان داده شد، سخنان ترامپ به لحاظ حقوقی خروج از برجام نبود بلکه ارائه گزارش سه ماهه بوده و این عدم تأیید، به خودی خود، پایانی برای توافق هسته­ ای نیست. حالا کنگره دو ماه فرصت دارد تا در این خصوص تصمیم بگیرد هر چند الزامی هم به تصمیم جدید ندارد.

🔸عدم آشنایی ترامپ به قواعد عرف دیپلماتیک باعث ‌شده حتی جمهوری خواهان تندرو که تا دیروز مخالف سرسخت برجام بودند، این روزها رفتارهایی ترامپ را برای تامین منافع ملی خود کاملا به دیده تردید بنگرند. رفتارهایی ترامپ بیشتر تخلیه احساست نامتعارف سیاسی و بیشتر خودزنی بود تا برجام زنی. عکس العمل و مخالفت فوری متحدین دیرین آمریکا (اروپاییان) به سخنان ترامپ نشانه این خودزنی بود. فوری ترین اثر مثبت رفتار ترامپ تحکیم همبستگی ملی در داخل ایران بود که مولفه بسیار مهم در بحث امنیت ملی کشورها می باشد.

🔸ترامپ مجبور است با تاخیر زیاد، حداقل با چنین رفتارهایی به شعارهای دوران تبلیغات انتخاباتی خود پوشش دهد. هر چند آن روزها عطش پاره کردن برجام را داشت اما امروز به ارائه گزارش «عدم تایید پایبندی ایران» خیلی راضی است.

🔸برجام معاهده چندجانبه بین المللی است که تایید شورای امنیت سازمان ملل را دارد و خروج امریکا بیشتر از اینکه به برجام آسیب وارد کند به اعتبار بین المللی خود این کشور آسیب وارد خواهد کرد.
لذا #چگونگی_عکس_العمل_ایران به این رفتار ترامپ بسیار حساس و حیاتی خواهد بود. #افکار_عمومی داخل ایران باید با #هوشمندی با این مسئله برخورد کرده و باعث نشود که تصمیم گیران عرصه سیاست خارجی ایران تحت فشار افکار عمومی در دام سیاست های فاقد منطق سیاسی ترامپ قرار گیرد.

🔸با فرض اینکه آمریکا به طور رسمی از برجام خارج شود و تحریم های جدید اعمال کند باز شرایط بسیار متفاوت از زمان قبل برجام خواهد بود که تحریم های بین المللی علیه ایران با اجماع جهانی در شورای امنیت سازمان ملل تصویب و اجرا شده بود.
اعمال تحریم یکجانبه از طرف آمریکا همانند نسخه تحریم سال ۱۹۹۶ معروف به قانون داماتو خواهد بود که به موجب قانون مذکور «هرگونه سرمايه‌گذاري آتي بيش از ۴۰ ميليون دلار در سال براي توسعه بخش نفت و گاز در ايران توسط هر شركتي در دنيا» ممنوع شد. اين ممنوعيت قابليت تشديد بود و در صورت ادامه آنچه سياست هاي تروريستي از سوي ايران در طي يک سال خوانده مي شد، به سرمايه گذاری هاي بيش از ۲۰ ميليون دلار نیز گسترش مي‌يافت. این تحریم ها در شرایطی اعمال شد که ایران در طی سال های اعمال قانوت داماتو بیشترین جذب سرمایه گذاری خارجی و همچنین محسوس ترین توسعه را داشت. چون قدرت های بزرگ حاضر نبودند هزینه اعمال تحریم های آمریکا از جیب آنها پرداخت شود.
حال، حمایت هایی که دیگر طرف های برجام از این معاهده دارند دیگر امکان تحریم ها با اجماع بین المللی متصور نبوده و تحریم های یک جانبه آمریکا هم مورد حمایت قدرت های بزرگ نخواهد بود پس در این شرایط #ایران می تواند با #هوشمندی_در_عرصه_سیاست خارجی، تحریم های این کشور را غیرموثر ساخته و از منافع برنامه جامع اقدام مشترک (برجام) بهره بگیرد. وگرنه گرفتار شدن در دام آشفتگی های ذهنی ترامپ و بازگشت به دوران گذشته به هیچ وجه تامین کننده منافع ملی ایران نخواهد شد.

 

مرتضی_محمدزاده
دکتری روابط بین الملل

bigtheme